Niliuliza mwanzoni:
Sera hii ni ya nani?
Serikali kuwa tatu
Hapa Tanzania kwetu?
…
Ye yote mwenye akili
Asiyekuwa jahili,
Sera hii anajua
Itavunja Tanzania.
Wanajua wanavunja,
Na kusema kwa ujanja
Tanganyika kujitenga
Si kuvunja, ni kujenga.
Ati “ndani ya Muungano”,
Tudhanie ni maneno
Ya uwezo wa hirizi
Kukinga maangamizi.
Misingi mkishavunja,
Msidhani kwa ujanja
Nyumba mtashikilia,
Ikose kuwafukia.
Kwanza fikiri gharama
Zitobebwa na kauma:
Hizi serikali mbili
Sasa twaona thakili,
Sembuse zikiwa tatu?
Wataweza watu wetu?
…
Nakiri Wazanzibari
Katiba waliathiri,
Nilidhani kazi yetu
Ni kuwabana wenzetu,
Viongozi wa Zanziba,
Waiheshimu Katiba.
Lakini ni Serikali
Ambayo haikujali,
Na kitendo kama hicho
Ikakifumbia jicho,
Na kuanza kufokea
Wale waloikemea.
Wala kuvunja Katiba
Kuvunja Nchi si tiba.
Hivi wakifanikiwa
Na nchi wakaigawa,
Kumbe hawataandika
Katiba ya Tanganyika?
Wataacha utawala
Uwe shaghalabaghala?
Na kama ikiandikwa,
Katu haitakiukwa?
Endapo itatukia
Nayo ikavunjwa pia,
Tanganyika itengane,
Wapate nchi nyingine?
Wanaovunja sharia
Na Katiba Tanzania
Dawa ni kuwashitaki
Waadhibiwe kwa haki:
Nchi yetu kuigawa
Ni uhaini, si dawa.
…
Tanzania yetu ina
Watu aina aina:
Inao hao Wapemba
Watachomewa majumba,
Sera hii ikipita
Bila ya kupigwa vita.
Lakini ina Wahaya,
Na Wasumbwa na Wakwaya,
Ina Waha na Wamwera,
Na Wakwavi, na Wakara.
Ina Anna ina Juma,
Ina Asha ina Toma,
Kadhaka ina Pateli,
Na wengine mbali mbali.
Uhasama ukipamba
Mkafukuza Wapemba,
Anojua ni Manani
Mbele kuna mwisho gani.
Hivi mnavyofikiri,
Wenzetu Wazanzibari
Walitokea mwezini
Kuja hapo visiwani?
Visiwani humo humo
Wamakonde, Wazaramo,
Wanyamwezi na Wamwera;
Na mbari nyingi za Bara.
Walotoka Arabuni
Waliondoka zamani,
Walobaki ni wenzetu,
Raia wa Nchi yetu.
Mzaramo wa Unguja
Akizuiliwa kuja
Kuishi Darisalama,
Nambieni Msukuma
Mgogo au Mngoni
Aruhusiwe kwa nini.
Na Mchagga watamwacha?
Na Muha na kina Chacha?
Mwajuma wa Zanzibari
Mkimwona ni hatari,
Hivi Juma wa Pangani
Ana uhalali gani?
Na Shabani wa Kigoma?
Na Fatuma wa Musoma?
Na vita vya uhasama
Vitapamba nchi nzima:
Hawa fukuza hawa
Kwa udini na uzawa,
Yalo Yugoslavia
Yatufike Tanzania.
Chuki hizi msidhani
Hazina udini ndani,
Maana behewa hili
Lina watu wa kila hali.
Wamo na maaskofu,
Na mashehe watukufu:
Na wasomi wa sharia,
na wachumi wetu pia,
Kila mtu ana lwake,
Anazo sababu zake.
…
Hizi pilika pilika
Za kutenga Tanganyika
Ni kutafuta nafasi
Za kupata Uraisi
…
Tanganyika mnadhani
Ina mvutano gani
Wenye nguvu kuzidia
Umoja wa Tanzania?
Wa Pwani na wa Unguja
Mkiona si wamoja,
Mtawaona wa Mtwara
Ni wamoja na wa Mara?
Wa Pemba mkiwatenga
Na ndugu zao wa Tanga,
Mtaacha wa Tabora
Wadumu na wa Kagera?
Wafipa wa Sumbawanga,
Na Wasegeju wa Tanga,
Wawatenge Waunguja,
Wao wabaki wamoja?
Hivi Waha wa Kigoma
Na Wakurya wa Musoma
Na Wazaramo wa Pwani
Watabaki majirani?
Msidhani Tanzania
Si sawa na Somalia,
Ati mtaitabanga,
Msihiliki kwa janga.
…
Kikao mchanganyiko
Cha Dodoma huko huko,
Kimesema wazi wazi
Kuwambia Viongozi:
“Serikali kuwa mbili
Si sera ya Serikali,
Bali ni sera ya Chama
Kile kilichowatuma.
Basi kairudisheni
Kwa wenyewe vikaoni,
Wapate kuijadili,
Kibidi waibadili.”
Mimi kwa upande wangu
Nawanasihi wenzangu,
Sera wakiibadili,
Tafadhali, tafadhali:
Chama na kilete hoja
Serikali iwe moja
…
Nasi twaiga Warusi
Hata katika maasi,
Tuivunje vunje Dola,
Turudie makabila?
…
Mbegu mbaya imepandwa,
Lakini hatujashindwa,
Tunaweza kuing’oa,
Na nchi kuikoa.
Akipendezwa Jalia,
Itadumu Tanzania,
Amina! tena Amina!
Amina tena na tena!
Julius K. Nyerere, 16.11.1993 (TPH)
